Akülü Sandalye Dünyası · Çocuk Mobilitesi
Serebral Palsi (SP) Tanılı Çocuklarda Mobilite: Yürüteç, Spastik Sandalye ve Puset Ne Zaman Kullanılır?
Serebral palsi tanılı her çocuğun hareket becerisi farklıdır. Kimi çocuk desteksiz yürürken kimi yürüteçle adım atar, kimi ise gövde ve baş desteği olan bir sandalyede güvenle oturmaya ihtiyaç duyar. Doğru ürün; çocuğun motor fonksiyon düzeyine, yaşına, büyümesine ve ailenin günlük yaşamına göre seçilmelidir.
Akülü Sandalye Dünyası Editör Ekibi · Son kontrol: 16 Kasım 2026
Kısa cevap
SP tanılı çocuklarda ürün seçimi için en çok kullanılan çerçeve Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi'dir (GMFCS). Kabaca; I. ve II. düzeydeki çocuklar çoğunlukla yürür, uzun mesafede tekerlekli araç kullanabilir. III. düzeyde ev ve okul içinde yürüteç, uzun mesafede tekerlekli sandalye öne çıkar. IV. ve V. düzeylerde gövde ve pelvis kontrolü için uyarlanmış oturma gerekir; bu dönemde spastik sandalye, destekli engelli puseti ve bazı çocuklarda akülü mobilite değerlendirilir. Çocuğun düzeyini ve ürün ihtiyacını mutlaka çocuk nöroloğu ve fizyoterapist belirlemelidir.
01 · GMFCS düzeyleri
Çocuğun motor düzeyi ürün seçimini nasıl etkiler?
GMFCS, SP tanılı çocukların kaba motor becerilerini beş düzeyde sınıflandırır. İlk olarak Palisano ve arkadaşları tarafından geliştirilen sistem, 2007'de Kanada'daki CanChild merkezi tarafından genişletilip güncellenmiştir (GMFCS – E&R). Aşağıdaki tablo, sistemin 6–12 yaş aralığı için tanımlarını özetler:
| Düzey | Hareket şekli | Öne çıkan ürün ihtiyacı |
|---|
| I | Ev, okul ve toplum içinde desteksiz yürür; merdiveni tırabzansız çıkabilir | Genellikle mobilite ürünü gerekmez |
| II | Çoğu ortamda yürür; uzun mesafe, engebeli zemin ve eğimde zorlanır | Uzun mesafede tekerlekli araç |
| III | İç mekânda çoğunlukla elde tutulan yürüme desteğiyle yürür; oturmada pelvis için emniyet kemeri gerekebilir | Yürüteç; uzun mesafede tekerlekli sandalye |
| IV | Çoğu ortamda fiziksel yardım veya akülü mobilite gerekir; gövde ve pelvis kontrolü için uyarlanmış oturma gerekir | Destekli sandalye veya puset; bazı çocuklarda akülü mobilite; evde gövde destekli yürüteç |
| V | Tüm ortamlarda manuel tekerlekli sandalyede taşınır; baş ve gövde kontrolü sınırlıdır | Tilt ve baş destekli spastik sandalye veya destekli puset |
Tablo GMFCS – E&R'nin 6–12 yaş tanımlarından özetlenmiştir. Diğer yaş aralıklarında tanımlar farklılık gösterir. Düzey, çocuk nöroloğu veya fizyoterapist tarafından belirlenmelidir.
02 · Yürüteç
SP yürüteci kimler için uygundur?
Yürüteç, ayakta durabilen ve adım atabilen ancak dengesini korumak için desteğe ihtiyaç duyan çocuklar içindir. GMFCS III düzeyindeki çocuklar iç mekânda çoğunlukla elde tutulan yürüme desteğiyle yürür; IV. düzeydeki bazı çocuklar ise evde gövde destekli yürüteçle kısa mesafede hareket edebilir.
ARKA YÖNLÜ KULLANIM
Çerçeve çocuğun arkasında
Çocuk çerçeveyi arkasından çeker. Bu kullanım şekli, dik duruşu desteklemek amacıyla birçok SP'li çocukta tercih edilir.
ÖN YÖNLÜ KULLANIM
Çerçeve çocuğun önünde
Çocuk çerçeveyi önünden iter. Öne eğilme eğilimi olmayan çocuklarda veya geçiş döneminde kullanılabilir.
Hangi yönün uygun olduğuna fizyoterapist karar vermelidir. Yürütecin yüksekliği, gövde desteği, bacak arası destek ve tekerlek kilitleri çocuğa göre ayarlanmalıdır. Yanlış ayarlanan yürüteç, çocuğun öne eğilmesine ve parmak ucunda yürümesine yol açabilir.
03 · Puset mi, sandalye mi?
Engelli puseti ile çocuk tekerlekli sandalyesi arasındaki fark
Küçük yaşta engelli puseti, ailenin taşıma ihtiyacını karşılarken çocuğa destekli bir oturma sunar. Çocuk büyüdükçe, okul ve sosyal yaşam başladıkça tekerlekli sandalyeye geçiş gündeme gelir.
| Ölçüt | Engelli puseti | Spastik / destekli çocuk sandalyesi |
|---|
| Kim kullanır? | Refakatçi iter | Refakatçi iter; bazı modellerde çocuk kendi de itebilir |
| Oturma desteği | Gövde, baş ve bacak destekleri modele göre eklenir | Tilt, sırt yatırma, baş ve yanal destek seçenekleri |
| Taşıma ve katlama | Genellikle daha kolay katlanır, araçta pratik | Daha ağır olabilir; katlama yapısı modele göre değişir |
| Okul ve sosyal yaşam | Küçük yaşta yeterli olabilir | Büyüyen çocukta masa, sıra ve sınıf düzenine daha uygun |
Puset seçiminde ölçüler ve destekler için Engelli Çocuk Puseti Seçerken Hangi Ölçüler ve Destekler Önemlidir?, sandalyeye geçiş zamanı için Çocuk Tekerlekli Sandalyesi Nasıl Seçilir? rehberlerimize göz atabilirsiniz.
04 · Spastik sandalye
Spastik sandalyede hangi özellikler önemlidir?
GMFCS IV ve V düzeyindeki çocuklar, gövde ve pelvis kontrolü için uyarlanmış oturma sistemlerine ihtiyaç duyar. Spastik sandalyeler bu ihtiyaca yönelik destekler sunar.
01 / POZİSYON
Tilt ve sırt yatırma
Baş ve gövde kontrolü sınırlı çocuklarda tilt, yerçekiminin etkisini azaltır ve dinlenmeyi sağlar. Sırt yatırma bakım işlemlerini kolaylaştırır.
02 / DESTEK
Baş, yanal ve pelvis desteği
Ayarlanabilir baş desteği, gövde yan destekleri, emniyet kemeri ve bacak arası destek çocuğun simetrik oturmasına yardımcı olur.
03 / GÜVENLİK
Fren ve devrilme önleyici
Refakatçi freni ve anti-tipper tekerlekler, özellikle tilt pozisyonunda ve rampa geçişlerinde güvenliği artırır.
Akülü mobilite: GMFCS – E&R tanımlarına göre IV. düzeydeki çocuklar çoğu ortamda fiziksel yardım veya akülü mobilite kullanır; V. düzeydeki bazı çocuklar da kapsamlı uyarlamalarla akülü mobilite sayesinde kendi başına hareket edebilir. Çocuğun güvenli kullanım becerisi uzman tarafından değerlendirilmelidir.
05 · Büyüme ve aile
Çocuk büyürken ürün nasıl planlanmalı?
Ayarlanabilir genişlik ve derinlik
Oturma genişliği ve derinliği ayarlanabilen modeller, çocuk büyüdükçe daha uzun süre kullanılabilir.
Düzenli kontrol
Büyüme dönemlerinde oturma ölçüleri, destek yükseklikleri ve yürüteç boyu sık aralıklarla kontrol edilmelidir.
Ev ve araç uyumu
Pusetin veya sandalyenin katlı ölçüsü aracın bagajına, toplam genişliği evdeki kapılara uygun olmalıdır.
Ailenin taşıma yükü
Çocuk büyüdükçe kaldırma ve taşıma zorlaşır. Hafif şase ve kolay katlama aile için uzun vadede önemli fark yaratır.
Puset ve sandalyenin araçta taşınması için Pusetlerde Katlama: Araba Bagajına Sığar mı? yazımızı inceleyebilirsiniz.
06 · Satın almadan önce
Sorulacak 7 soru
Çocuğun GMFCS düzeyi nedir?
Düzeyi bilmek, ürün grubunu doğru seçmenin ilk adımıdır.
Çocuk ayakta durabiliyor ve adım atabiliyor mu?
Adım atabiliyorsa yürüteç terapi ve günlük hareket için değerlendirilebilir.
Baş ve gövde kontrolü ne durumda?
Kontrol sınırlıysa tilt, baş ve yanal destekli ürünler öne çıkar.
Ürün çocuğun boyuna ve kilosuna uygun mu?
Yürüteçte kullanıcı boyu, sandalyede oturma genişliği ve taşıma kapasitesi kontrol edilmeli.
Ürün büyümeye göre ayarlanabiliyor mu?
Genişlik, derinlik ve destek yüksekliği ayarlarını sorun.
Okul ve araç kullanımına uygun mu?
Katlama, ağırlık ve toplam genişliği kontrol edin.
Fizyoterapist ürünü görüp ayarlayabilecek mi?
İlk ayar ve düzenli kontroller için fizyoterapistle birlikte çalışın.
Çocuklar için mobilite ürünlerine hızlı bakış
| | Model | Tip | Öne çıkan |
|---|
 | Poylin P557 SP Çocuk Yürüteci | Yürüteç | 95–140 cm kullanıcı boyu, 45 kg kapasite, ön ve arka yönlü kullanım, ayarlanabilir aksesuarlar |
 | MyWam Mouse Engelli Puseti | Engelli puseti | Refakatçi kullanımlı destekli puset; aksesuarlı seçeneği mevcut |
 | Poylin P981 Pediatrik | Çocuk tekerlekli sandalyesi | 12 kg alüminyum şase, 26–38 cm oturma genişliği seçenekleri |
 | Poylin P958C Spastik Çocuk Sandalyesi | Spastik sandalye | Tilt, tam yatan sırt, ayarlanabilir boyun yastığı, 38–46 cm oturma, anti-tipper |
 | Poylin P130 Çocuk Multifonksiyonel | Destekli çocuk sandalyesi | Tilt, pistonlu sırt yatar, baş, yanal ve bacak arası destek, 41–46 cm ayarlanabilir oturma |
Ürün bilgileri ürün sayfalarından alınmıştır. Çocuğunuza uygun model ve ayarlar fizyoterapist değerlendirmesiyle belirlenmelidir. Diğer modeller için Çocuk Tekerlekli Sandalye ve Engelli Puseti kategorilerimizi inceleyebilirsiniz.
07 · Sık sorulan sorular
Merak edilenler.
GMFCS nedir?
Serebral palsi tanılı çocukların kaba motor becerilerini beş düzeyde sınıflandıran sistemdir. Düzey I'den V'e doğru hareket kısıtlılığı artar. Ürün seçiminde ortak bir dil sağlar.
SP'li çocuğum yürüteç kullanmalı mı, tekerlekli sandalye mi?
Çocuk ayakta durabiliyor ve adım atabiliyorsa yürüteç değerlendirilebilir. Uzun mesafelerde ise yürüteç kullanan çocukların da tekerlekli sandalyeye ihtiyacı olabilir. İki ürün çoğu zaman birlikte kullanılır.
Arka yönlü yürüteç mi, ön yönlü yürüteç mi?
Arka yönlü kullanım birçok SP'li çocukta dik duruşu desteklemek için tercih edilir. Ancak hangi yönün uygun olduğuna fizyoterapist karar vermelidir.
Engelli puseti ne zaman yetersiz kalır?
Çocuk büyüdükçe pusetin oturma ölçüleri ve destekleri yetersiz kalabilir; okul ve sosyal yaşamda tekerlekli sandalye daha uygun hâle gelir.
Spastik sandalyede tilt özelliği neden önemli?
Baş ve gövde kontrolü sınırlı çocuklarda tilt, yerçekiminin etkisini azaltır, dinlenmeyi sağlar ve kaymayı önlemeye yardımcı olur.
SP'li çocuklar akülü sandalye kullanabilir mi?
Evet. GMFCS tanımlarına göre IV. düzeydeki çocuklar akülü mobilite kullanabilir; V. düzeydeki bazı çocuklar kapsamlı uyarlamalarla kendi başına hareket edebilir. Güvenli kullanım becerisi uzman tarafından değerlendirilmelidir.
Bir sonraki adım
Çocuğunuza uygun ürünü birlikte belirleyelim.
Çocuğunuzun yaşını, boyunu, kilosunu, GMFCS düzeyini ve fizyoterapist önerilerini paylaşın; yürüteç, puset ve sandalye seçeneklerini birlikte değerlendirelim.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya kişiye özel rehabilitasyon programının yerine geçmez. Serebral palsi tanılı çocuklarda ürün seçimi ve ayarları çocuk nöroloğu, fizyoterapist ve ergoterapist değerlendirmesiyle yapılmalı; ürün kullanımında üretici bilgileri esas alınmalıdır.