Parkinson hastalığında yürüyüş, yalnızca kas gücüne değil beynin hareketi başlatma ve ritmini koruma becerisine de bağlıdır. Bu nedenle kapı eşiğinde aniden donup kalmak ya da adımların kendiliğinden hızlanması gibi sorunlar görülebilir. Doğru yürüme desteği, birkaç basit ipucu yöntemi ve evde yapılacak küçük düzenlemeler bu riskleri belirgin şekilde azaltabilir.
Akülü Sandalye Dünyası Editör Ekibi · Son kontrol: 13 Kasım 2026
Kısa cevap
Parkinson hastaları için araştırmalarda dört tekerlekli yürüteçler (rollatörler) yürüyüş hızını ve ritmini korumada en tutarlı sonucu vermiştir. Her adımda kaldırılması gereken tekerleksiz walker ise yürüyüşü yavaşlatıp düzensizleştirebilir. Tek taraflı destek sağlayan baston genellikle ilk tercih olarak önerilmez. Yürürken donma için yerdeki çizgiler, ritim ve sayma gibi ipuçları, evde ise halısız ve engelsiz geçiş yolları, iyi aydınlatma ve banyoda tutunma noktaları önemlidir. Ürün seçimi mutlaka fizyoterapistle birlikte yapılmalıdır.
Parkinson hastalığında düşmeler, acil servis başvurularının ve hastane yatışlarının başlıca nedenleri arasındadır. Bu düşmelerin arkasında genellikle Parkinson'a özgü birkaç yürüyüş sorunu bulunur.
01 / DONMA
Kişi yürümek istese de ayakları yere yapışmış gibi ileri hareket edemez; gövde ise öne doğru hareket etmeye devam eder. Genellikle yürümeye başlarken, dönerken, kapı ve dar alanlardan geçerken veya acele edildiğinde ortaya çıkar.
02 / FESTİNASYON
Adımlar giderek kısalır ve hızlanır; kişi durmakta zorlanabilir ve öne doğru düşme riski artar.
03 / DENGE
Dengeyi kaybetmeye başlayınca toparlanmak zorlaşır. Öne eğik duruş da bu riski artırır.
04 / TANSİYON
Pozisyon değiştirildiğinde tansiyon düşebilir; bu durum baş dönmesine ve bayılmaya yol açabilir.
Parkinson hastaları üzerinde yapılan bir çalışmada (Kegelmeyer ve ark., 2012), farklı yürüme destekleri karşılaştırılmıştır. Dört tekerlekli yürüteçle yürüyüş hızı desteksiz yürüyüşe en yakın düzeyde kalmış; adım uzunluğu ve ritmi en tutarlı bu üründe görülmüştür. Tekerleksiz standart walker ise yürüyüşü en çok yavaşlatan seçenek olmuştur.
Çalışma 27 hastayla yapılmıştır; her kullanıcı için en uygun ürün fizyoterapist değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
Donma anında ileri doğru daha çok zorlamak çoğu zaman işe yaramaz ve düşme riskini artırır. Bunun yerine hareketi yeniden başlatan görsel ve işitsel ipuçları kullanılabilir.
Durun ve yeniden başlayın
Donma anında ileri zorlamayın. Durun, dik durun ve hareketi yeniden başlatın.
Görsel ipucu kullanın
Yerde bir çizginin üzerinden adım attığınızı hayal edin veya donmanın sık yaşandığı noktalara kontrast renkli bant çizgileri yapıştırın.
Ritim ve sayma
"Bir, iki, üç" diye sayarak, bir melodi mırıldanarak veya metronom ritmiyle adımı başlatın.
Ağırlığı aktarın
Ağırlığınızı sağa sola kaydırarak veya önce yana bir adım atarak yürüyüşe geçin.
Geniş dönüş yapın
Yerinde dönmek yerine geniş bir yay çizerek, birkaç adımda dönün.
Donma en sık kapı geçişlerinde, dar alanlarda ve dönüşlerde yaşandığı için ev düzeninde bu noktalara öncelik verilmelidir.
GEÇİŞ YOLLARI
KAPI VE DÖNÜŞLER
BANYO
Ev düzeniyle ilgili ayrıntılar için Yaşlılarda Evde Düşmeyi Önlemek ve Banyo ve Tuvalet Güvenliği rehberlerimize göz atabilirsiniz.
KALKARKEN
AYAKKABI VE ACİL DURUM
Hastalık ilerledikçe uzun mesafelerde tekerlekli sandalye gerekebilir. Bu dönemde ev ölçüleri için Evi Tekerlekli Sandalyeye Uygun Hâle Getirmek rehberimize, bilişsel değişiklikler varsa demans rehberimize göz atabilirsiniz.
Fizyoterapist hangi yürüme desteğini öneriyor?
Parkinson'da uygun ürün kişinin yürüyüş özelliklerine göre değişir.
Kullanıcı frenleri güvenle kullanabiliyor mu?
Rollatör seçiliyorsa frenleri sıkma ve kilitleme becerisi denenmelidir.
Adımlar hızlanma eğiliminde mi?
Festinasyon belirginse rollatörün kontrolsüz ilerlememesi için ürün dikkatle denenmelidir.
Donma en çok nerede yaşanıyor?
Bu noktalar ev düzenlemesinde öncelikli olmalıdır.
Ürünün yüksekliği doğru ayarlanabiliyor mu?
Tutamaklar bilek hizasında olmalı; öne eğik duruşu artırmamalıdır.
Ürün evdeki kapı ve koridorlardan rahat geçiyor mu?
Dar geçişler donmayı tetikleyebilir.
Uzun mesafeler için ek çözüm gerekiyor mu?
Dış mekân ve uzun yürüyüşler için tekerlekli sandalye ihtiyacı değerlendirilebilir.
Değerler ürün sayfalarından alınmıştır. Tüm modeller için Rollatör ve Walker kategorimizi inceleyebilirsiniz.
Araştırmalarda dört tekerlekli yürüteçler (rollatörler), Parkinson hastalarında yürüyüş hızını ve ritmini korumada en tutarlı sonucu vermiştir. Ancak frenlerin güvenle kullanılabilmesi gerekir; en uygun ürün fizyoterapistle birlikte belirlenmelidir.
Baston tek taraflı destek sağladığı için ek dengesizlik yaratabilir ve engellere takılabilir. Bu nedenle Parkinson'da genellikle ilk tercih olarak önerilmez; yürüteçler daha sık tercih edilir.
Kişinin yürümek istemesine rağmen ayaklarının yere yapışmış gibi ileri hareket edememesidir. Genellikle yürümeye başlarken, dönerken, kapılardan veya dar alanlardan geçerken ortaya çıkar ve birkaç saniye sürer.
İleri doğru zorlamak yerine durup dik durmak, yerde bir çizgiyi hayal edip üzerinden adım atmak, sayarak veya bir ritimle adımı başlatmak ya da ağırlığı sağa sola aktarmak yardımcı olabilir.
Halılar ve engeller kaldırılmalı, geniş geçiş yolları bırakılmalı, kapı eşikleri belirginleştirilmeli ve banyoya tutunma barı ile kaymaz paspas yerleştirilmelidir. Donmanın sık yaşandığı noktalara yere bant çizgileri yapıştırmak da faydalı olabilir.
Hastalık ilerledikçe uzun mesafelerde yürümek zorlaşabilir. Bu dönemde dış mekân ve uzun mesafeler için refakatçi kullanımlı tekerlekli sandalye değerlendirilebilir.
Donmanın en çok nerede yaşandığını, ne kadar yürüyebildiğinizi ve fizyoterapistinizin önerilerini paylaşın; rollatör ve diğer yürüme desteklerini mağazalarımızda birlikte deneyelim.
Kaynaklar
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişiye özel tıbbi değerlendirmenin, ilaç düzenlemesinin veya rehabilitasyon programının yerine geçmez. Parkinson hastalığında yürüme desteği seçimi ve ipucu yöntemleri için nörolog ve fizyoterapist görüşü alınmalı; ilaçlarla ilgili tüm kararlar hekimle birlikte verilmelidir.