Akülü Sandalye Dünyası · Afet ve Acil Durum Hazırlığı
Deprem ve Acil Durumlarda Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları: Tahliye Planı, Afet Çantası ve Akülü Sandalye İçin Hazırlık
Türkiye'de deprem bir ihtimal değil, hazırlıklı olunması gereken bir gerçek. Tekerlekli sandalye kullanan bireyler için asansörün çalışmaması, elektriğin kesilmesi veya enkaz nedeniyle yolların kapanması çok daha büyük bir risk anlamına gelir. Bu rehberde deprem anında ne yapılacağını, afet çantasına neler eklenmesi gerektiğini, akülü sandalye için nasıl hazırlık yapılacağını ve tahliye planının nasıl oluşturulacağını anlatıyoruz.
Akülü Sandalye Dünyası Editör Ekibi · Son kontrol: 18 Kasım 2026
Kısa cevap
Deprem anında tekerlekli sandalye kullanıcıları kendilerini sandalyeden yere atmamalı; KİLİTLE-KAPAN-TUTUN hareketini uygulamalıdır: tekerlekleri kilitleyin, öne eğilerek başınızı ve boynunuzu kollarınızla veya bir yastıkla koruyun ve sarsıntı bitene kadar bu pozisyonda kalın. Afet öncesinde en az iki kişiden oluşan bir destek ağı kurun ve en az 3 günlük bir afet çantası hazırlayın. Bu çantaya sandalye tamir kiti, kalın iş eldiveni, yedek ilaçlar ve sandalyenizin seri numarası gibi bilgileri de ekleyin. Akülü sandalye kullanıyorsanız yedek akü bulundurun ve mümkünse hafif bir manuel sandalyeyi yedek olarak hazır tutun. Asansörlerin çalışmayacağını varsayarak tahliye yolunuzu önceden planlayın.
01 · Deprem anında
Deprem anında tekerlekli sandalye kullanıcısı ne yapmalı?
Bilinen "ÇÖK-KAPAN-TUTUN" hareketi, yere çökemeyen tekerlekli sandalye kullanıcıları için uyarlanmıştır. İstanbul Valiliği'nin İSMEP kapsamında hazırladığı Afet ve Engelli Bireyler Rehberi, bu hareketi tekerlekli sandalye kullanıcıları için KİLİTLE-KAPAN-TUTUN olarak tanımlar.
01 / KİLİTLE
Tekerlekleri kilitleyin
Güvenli bir noktaya ulaşmanız gerekiyorsa önce oraya ilerleyin, ardından tekerlek frenlerini devreye sokun. Kendinizi sandalyeden yere atmayın.
02 / KAPAN
Başınızı ve boynunuzu koruyun
Öne doğru eğilin; başınızı ve boynunuzu kollarınızla, bir yastıkla veya elinizin altındaki bir kitapla koruyun.
03 / TUTUN
Sarsıntı bitene kadar bekleyin
Sarsıntı bitene kadar bu pozisyonda kalın. Pencerelerden, camlardan ve devrilebilecek eşyalardan uzak durmaya çalışın.
| Neredeyseniz | Ne yapmalısınız? |
|---|
| Yatakta | Yatakta kalın; başınızı, boynunuzu ve göğsünüzü yastık veya battaniyeyle koruyun. Üzerinizde düşebilecek ağır bir avize varsa en yakın güvenli noktaya geçin. Sandalyenin uzaklaşmaması için tekerlekleri geceleri kilitli tutun. |
| Yüksek katlı binada | Sarsıntı sırasında merdiven veya asansör kullanmayın; pencerelerden uzak durun. Sarsıntı bittikten sonra koridor veya merdiven boşluğuna geçin. |
| Açık alanda | Binalardan, elektrik hatlarından, duvarlardan ve aydınlatma direklerinden uzaklaşın. |
| Araçta | Emniyet kemeriniz takılı olarak araçta kalın. Alt ve üst geçitlerden, elektrik hatlarından, reklam panolarından ve ağaçlardan uzak durun. |
Kaynak: İstanbul Valiliği İstanbul Proje Koordinasyon Birimi (İPKB), Afet ve Engelli Bireyler Rehberi (Mart 2023).
02 · Destek ağı
Kişisel destek ağı nasıl kurulur?
Afet anında en hızlı yardım çoğunlukla yakındaki komşu, aile üyesi veya iş arkadaşından gelir. Bu yüzden afet öncesinde kendi destek ağınızı oluşturmanız gerekir.
Her yer için en az iki kişi
Evde, işte ve düzenli vakit geçirdiğiniz her yerde destek ağınıza en az iki kişi ekleyin. Biri ulaşılamaz durumda olabilir.
İhtiyaçlarınızı ve planınızı paylaşın
Destek ağınızdaki kişiler nasıl tahliye olacağınızı, afet çantanızın nerede durduğunu ve hangi ilaçları kullandığınızı bilmelidir.
Sandalyenizi kullanmayı gösterin
Akülü sandalyenin nasıl açılıp kapatıldığını, serbest sürüş moduna nasıl alındığını ve nasıl katlandığını destek ağınıza gösterin.
Yedek anahtar
Güvendiğiniz bir komşunuza evinizin yedek anahtarını bırakın.
Bölge dışından bir irtibat kişisi
Afetten etkilenmeyecek başka bir şehirde yaşayan bir yakınınızı iletişim koordinatörü olarak belirleyin.
03 · Afet çantası
Tekerlekli sandalye kullanıcısının afet çantasında neler olmalı?
İSMEP rehberi, en az 3 gün, mümkünse 1 hafta yetecek bir temel afet çantası ile yatağın veya sandalyenin yanında duracak taşınabilir bir çanta hazırlanmasını önerir. Standart afet çantası içeriğine ek olarak tekerlekli sandalye kullanıcıları şunları da eklemelidir:
SANDALYE İÇİN
Tamir ve yedek malzeme
Sandalye tamir kiti, patlak tamir seti ve lastik dolgu spreyi, manuel sandalye için yedek iç lastik ve pompa. Akülü sandalye için şarj cihazı ve mümkünse yedek akü.
KULLANICI İÇİN
Kişisel ihtiyaçlar
En az birkaç günlük yedek ilaç ve reçete fotokopileri, varsa sonda ve hijyen malzemeleri, yedek gözlük, sandalye minderi kılıfı.
ENKAZ VE CAM İÇİN
Kalın iş eldiveni
Kırık cam ve enkaz üzerinde sandalyeyi iterken ellerinizi korumak için bir çift kalın iş eldiveni bulundurun.
BELGELER İÇİN
Bilgi kartı
Engelli sağlık kurulu raporu, kullandığınız ilaçlar, sandalyenizin modeli ve seri numarası ile destek ağınızın telefon numaraları.
Çantayı yılda iki kez kontrol edin: İlaçların son kullanma tarihlerini, akünün şarj durumunu ve yedek malzemelerin eksiksiz olduğunu en az yılda iki kez kontrol edin. Taşınabilir çantayı geceleri yatağınızın veya sandalyenizin yanında tutun.
04 · Akülü sandalye
Akülü sandalye kullananlar için özel hazırlık
Afetlerde günlerce elektrik kesintisi yaşanabilir. Akülü sandalye kullanıcısı için bu, hareket özgürlüğünün tamamen kaybedilmesi anlamına gelebilir. Bu yüzden akülü sandalye kullananların ek önlemler alması gerekir.
Akülü sandalye + yedek akü + hafif manuel sandalye İSMEP rehberi akülü sandalye kullanıcılarına yedek akü bulundurmayı ve mümkünse hafif bir manuel sandalyeyi yedek olarak hazır tutmayı önerir. ABD İç Güvenlik Bakanlığı ve FEMA'nın engelli bireyler için hazırladığı rehber de motorlu sandalye kullananlara acil durumlar için hafif bir manuel sandalye bulundurmayı tavsiye eder.
Akünüzü her zaman dolu tutun
Akünün şarjının bitmesini beklemeden düzenli şarj edin. Özellikle geceleri şarjda bırakma alışkanlığı acil durumda size tam dolu bir akü sağlar.
Akü şarjında dikkat
İSMEP rehberi aynı anda yalnızca bir akünün şarj edilmesini önerir. Şarj sırasında akünün yanında yanıcı malzeme bulundurmayın.
Serbest sürüş modunu öğrenin
Akü bittiğinde veya motor arızalandığında sandalyenin itilerek hareket ettirilebilmesi için serbest sürüş (manuel) moduna nasıl alındığını siz ve destek ağınız bilmelisiniz.
Sandalye bilgilerinizi kaydedin
Sandalyenizin modelini, seri numarasını, ağırlığını ve katlanıp katlanmadığını not edin. Tahliye sırasında sandalyenin taşınması gerekirse bu bilgiler kurtarma ekiplerine yardımcı olur.
Yedek manuel sandalye
Hafif ve katlanabilir bir manuel sandalye; akülü sandalye hasar gördüğünde veya akü bittiğinde, tahliye ve geçici barınma alanlarında hareketliliği korur.
Akü bakımı için Akülü Sandalye Nasıl Şarj Edilir?, yolda kalma durumları için Akülü Sandalyem Yolda Kalırsa Ne Yapmalıyım? rehberlerimize göz atabilirsiniz.
05 · Tahliye planı
Evde ve binada tahliye planı nasıl yapılır?
Afet sonrasında asansörler çalışmayabilir veya kullanımları yasaklanabilir. Bu yüzden tahliye planınızı asansörsüz senaryoya göre yapmalısınız.
ÇIKIŞ YOLLARI
Her odadan iki çıkış
Her oda için en az iki çıkış yolu planlayın. Kapıların sandalyeniz için yeterince geniş olduğunu kontrol edin ve çıkış yollarını engelleyebilecek eşyaları sabitleyin.
KAT SEÇİMİ
Mümkünse giriş kat
Taşınma veya ev seçimi sırasında giriş katı veya rampalı erişimi olan bir daire, tahliyeyi büyük ölçüde kolaylaştırır.
TAŞINMA
Nasıl taşınacağınızı planlayın
Merdivenden nasıl indirileceğinizi önceden planlayın. Taşıma teknikleri eğitim gerektirir; eğitimsiz taşıma hem size hem yardım edene zarar verebilir.
Kurtarma ekiplerine ihtiyacınızı söyleyin: İSMEP rehberi, kurtarma ekiplerine engelinizden dolayı hangi taşıma yönteminin sizin için tehlikeli olduğunu ve nasıl taşınmak istediğinizi açıkça söylemeyi önerir. Bunu bir kart üzerinde yazılı olarak da yanınızda bulundurabilirsiniz.
Ev düzenlemesi için Evi Tekerlekli Sandalyeye Uygun Hâle Getirmek ve asansör ölçüleri için Tekerlekli Sandalye ile Asansör Kullanımı rehberlerimize göz atabilirsiniz.
06 · Hazırlık kontrolü
Hazırlık için 7 soru
Deprem anında KİLİTLE-KAPAN-TUTUN hareketini biliyor muyum?
Hareketi evde birkaç kez deneyerek alışkanlık hâline getirin.
Destek ağımda her yer için en az iki kişi var mı?
Ev, iş ve sık gidilen yerler için ayrı ayrı belirleyin.
Afet çantam hazır ve son kontrol ne zaman yapıldı?
İlaç ve akü durumunu yılda en az iki kez kontrol edin.
Akülü sandalyemin aküsü dolu mu, yedek akü var mı?
Uzun elektrik kesintisine karşı yedek enerji kaynağınızı planlayın.
Yedek bir manuel sandalyem var mı?
Hafif ve katlanabilir bir model, akülü sandalye kullanılamadığında hareketliliği korur.
Asansörsüz tahliye planım var mı?
Kimin, hangi yöntemle sizi merdivenden indireceğini önceden belirleyin.
Sandalyemin bilgileri ve ilaç listem yanımda mı?
Model, seri numarası, ağırlık ve ilaç bilgilerini bir kart üzerinde taşıyın.
Yedek ve acil durum kullanımı için modellere hızlı bakış
Ürün bilgileri ürün sayfalarından alınmıştır. Yedek akü uyumluluğu ve temin süresi için ekibimize danışabilirsiniz. Tüm modeller için Manuel Tekerlekli Sandalye ve Akülü Tekerlekli Sandalye kategorilerimizi inceleyebilirsiniz.
07 · Sık sorulan sorular
Merak edilenler.
Deprem anında tekerlekli sandalyeden inmeli miyim?
Hayır. Kendinizi sandalyeden yere atmayın. Tekerlekleri kilitleyin, öne eğilerek başınızı ve boynunuzu koruyun ve sarsıntı bitene kadar bu pozisyonda kalın.
Deprem sırasında asansör kullanılabilir mi?
Hayır. Sarsıntı sırasında asansör ve merdiven kullanılmamalıdır. Afet sonrasında asansörler çalışmayabilir veya kullanımları yasaklanabilir; tahliye planınızı buna göre yapın.
Akülü sandalye kullanıyorum, elektrik kesilirse ne yapmalıyım?
Akünüzü her zaman dolu tutun, mümkünse yedek akü bulundurun ve hafif bir manuel sandalyeyi yedek olarak hazır tutun. Akü bittiğinde sandalyeyi serbest sürüş moduna alarak itilebilir hâle getirebilirsiniz.
Afet çantası kaç günlük olmalı?
İSMEP rehberi en az 3 gün, mümkünse 1 hafta yetecek bir temel afet çantası ile yatağın veya sandalyenin yanında duracak taşınabilir bir çanta hazırlanmasını önerir.
Geceleri sandalyemi nerede tutmalıyım?
Deprem bölgelerinde sandalyenizi yatağınızın yanında, tekerlekleri kilitli olarak tutun. Böylece sarsıntıda kayıp devrilmesi önlenir ve sabah ilk ihtiyaç anında elinizin altında olur.
Bakım verenler afet hazırlığında nelere dikkat etmeli?
Bakım verenler engelli bireyin ilaçlarını, sandalyesinin kullanımını ve tahliye planını bilmelidir. Bakım verenlere yönelik destekler için bakım verenler rehberimize göz atabilirsiniz.
Bir sonraki adım
Acil duruma hazırlıklı olun.
Yedek manuel sandalye, yedek akü veya tamir kiti ihtiyaçlarınız için kullandığınız sandalyenin modelini paylaşın; uyumlu ürünleri ve yedek parçaları birlikte belirleyelim.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Afet ve acil durumlarda AFAD, 112 Acil Çağrı Merkezi ve yerel yönetimlerin duyurularını takip edin. Taşıma ve tahliye teknikleri eğitim gerektirir; eğitimsiz uygulamalar hem engelli bireye hem yardım edene zarar verebilir.