3 Aralık Dünya Engelliler Günü, engelli bireylerin haklarını hatırlamak ve bu haklara erişimi kolaylaştırmak için iyi bir fırsattır. Ancak birçok engelli birey ve ailesi, yararlanabileceği hakların önemli bir kısmından habersizdir. Bu rehberde 3 Aralık'a özel uygulamaları ve devletin engelli bireylere tanıdığı başlıca hakları; ulaşım, vergi, sosyal destek, çalışma, eğitim, sağlık ve günlük yaşam başlıklarında bir araya getirdik.
Akülü Sandalye Dünyası Editör Ekibi · Son kontrol: 17 Kasım 2026
Kısa cevap
3 Aralık, BM'nin 1992'de ilan ettiği Dünya Engelliler Günü'dür ve Türkiye'de resmî tatil değildir. Bu güne özel olarak, 2002/58 sayılı Başbakanlık Genelgesi kapsamında kamuda çalışan engelli personel idari izinli sayılır. Bunun dışındaki haklar yılın her günü geçerlidir. Başlıcaları: engelli kimlik kartı ve toplu taşımada ücretsiz seyahat, gelir vergisi indirimi ve belirli koşullarda ÖTV, MTV ve emlak vergisi avantajları, engelli aylığı ve evde bakım desteği, istihdam kotası ve erken emeklilik, özel eğitim, öncelikli sağlık hizmeti ve müzelere ücretsiz giriş. Haklardan yararlanmanın ilk adımı genellikle geçerli bir engelli sağlık kurulu raporudur.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 1992 yılında 47/3 sayılı kararla 3 Aralık'ı uluslararası engelliler günü olarak ilan etmiştir. Türkiye'de bu gün okullarda farkındalık etkinlikleriyle, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı il müdürlüklerinde ve bakım merkezlerinde törenler, gösteriler ve sergilerle anılır. Dünyada ise 3 Aralık'ın simge rengi mordur: #PurpleLightUp hareketi kapsamında birçok ülkede binalar mor ışıkla aydınlatılır ve mor kıyafetler giyilir.
İDARİ İZİN
2002/58 sayılı Başbakanlık Genelgesi kapsamında kamuda çalışan engelli personel 3 Aralık'ta ve 10–16 Mayıs Engelliler Haftası'nın ilk gününde idari izinli sayılır.
ENGEL ORANI
Kamu Denetçiliği Kurumu'nun 2026 tarihli kararına göre, bu izinden engelli kimlik kartı için aranan en az %40 engel oranını karşılayan personel yararlanabilir.
RESMÎ TATİL
3 Aralık resmî tatil değildir; okullarda ve özel sektörde çalışma devam eder.
Bu yazıda yer alan haklar, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın engelliler için hazırladığı bilgilendirme rehberine (2021) dayanmaktadır. Tutarlar, engel oranı şartları ve başvuru koşulları güncellenmiş olabilir; başvurudan önce ilgili kurumdan güncel bilgi alınız.
Toplu taşımada dikkat edilecekler için Tekerlekli Sandalye ile Toplu Taşıma yazımıza göz atabilirsiniz.
01 / ENGELLİ AYLIĞI
Gelir testine bağlı olarak 18 yaş üstü engelli bireylere ve engelli yakını olan 18 yaş altı çocuklar için aylık bağlanır. Başvurular Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden yapılır.
02 / EVDE BAKIM DESTEĞİ
Bakıma muhtaç engelli bireye evde bakan yakınına gelir testi ve bakım raporu koşullarıyla ödeme yapılır. Ayrıntılar için Evde Bakım Maaşı Kimlere Verilir? yazımıza göz atın.
03 / ELEKTRİK DESTEĞİ
Evde cihaza bağımlı yaşayan hastaların hanelerine elektrik tüketim desteği sağlanır.
04 / BAKIM VE REHABİLİTASYON
Resmî bakım merkezlerinde ücretsiz bakım ve rehabilitasyon hizmeti sunulur; özel merkezlerde belirli koşullar aranır.
Tekerlekli sandalye ve akülü sandalye için SGK ödemesi, rapor ve yenileme süreci hakkında SGK Tekerlekli Sandalye ve Akülü Sandalye Ödemesi rehberimize göz atabilirsiniz.
Engelli sağlık kurulu raporu alın
Yetkili hastanelerden alınan rapor, birçok hakkın ilk şartıdır. Raporunuzu e-Devlet'ten sorgulayabilirsiniz. Ayrıntılar için e-Devlet Engelli Raporu Nasıl Sorgulanır? yazımıza göz atın.
Engelli kimlik kartınızı çıkarın
%40 ve üzeri engel oranınız varsa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne başvurun.
Vergi haklarınız için başvurun
Gelir vergisi indirimi ve vergi muafiyetleri için vergi dairesine başvurun.
Sosyal destekleri öğrenin
Engelli aylığı ve evde bakım desteği için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ile il müdürlüğüne danışın.
Raporunuzun süresini takip edin
Süreli raporlarda yenileme tarihini kaçırmayın; haklarınız rapor süresine bağlı olabilir.
Alo 183'ü arayın
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın Alo 183 hattı, engelli bireyler için danışmanlık ve rehberlik hizmeti verir; işitme engelliler için görüntülü görüşme ve SMS desteği de bulunur.
Evet. 2002/58 sayılı Başbakanlık Genelgesi kapsamında kamuda çalışan engelli personel 3 Aralık'ta idari izinli sayılır. Kamu Denetçiliği Kurumu'nun 2026 tarihli kararına göre en az %40 engel oranı aranmaktadır.
Engelli kimlik kartı için en az %40 engel oranı gerekir.
Evet. Engelli kimlik kartı sahipleri belediye otobüsleri, deniz araçları ve TCDD trenlerinde ücretsiz seyahat edebilir.
Evet. Engelli bireyler müze ve ören yerleri, millî parklar, tabiat parkları ve devlet tiyatrolarından ücretsiz yararlanabilir.
%90 ve üzeri engelli bireyler ile özel tertibatlı araç kullanacak %40 ve üzeri engelli bireyler belirli koşullar ve tutar sınırları dahilinde yararlanabilir. Koşullar güncellenebildiği için vergi dairesinden teyit edilmelidir.
Alo 183 hattını arayabilir veya bulunduğunuz ildeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne başvurabilirsiniz.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın engelliler için hazırladığı bilgilendirme rehberini inceleyebilir, sorularınız için Alo 183 hattını arayabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Haklar, destek tutarları, engel oranı şartları ve başvuru koşulları mevzuat değişiklikleriyle güncellenebilir; başvurudan önce ilgili kurumlardan güncel bilgi alınız.