Akülü Sandalye Dünyası · Haklar ve Toplumsal Katılım
Engelli Seçmenler İçin Oy Kullanma Rehberi: Erişilebilir Sandık, Refakatçiyle Oy ve Seyyar Sandık Hakkı
Oy kullanmak, her seçmen gibi engelli bireylerin de temel hakkıdır. Ancak basamaklı okul girişleri, üst katlardaki sandık odaları, dar kapılar ve kalabalık kuyruklar bu hakkı kullanmayı zorlaştırabilir. Türkiye'de seçim mevzuatı, engelli seçmenler için erişilebilirlik, bekletilmeme, yardımla oy kullanma ve yatağa bağımlı seçmenler için seyyar sandık gibi düzenlemeler içerir. Bu rehberde bu hakları, seçim gününden önce yapmanız gerekenleri ve sandıkta bir sorunla karşılaştığınızda izleyebileceğiniz yolları anlatıyoruz.
Akülü Sandalye Dünyası Editör Ekibi · Son kontrol: 20 Kasım 2026
Kısa cevap
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'a göre engelli seçmenlerin oylarını rahatlıkla kullanabilmeleri için gerekli tedbirler alınır ve engelliler sandık başında bekletilmez. Görme engelli, felçli veya bedensel engeli açıkça belli olan seçmenler, seçmen olan bir akrabasının, akrabası yoksa başka bir seçmenin yardımıyla oy kullanabilir. Hastalığı veya engeli nedeniyle yatağa bağımlı olan seçmenler için ise Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından belirlenen usullerle seyyar sandık kurulabilir; bunun için seçim takviminde belirtilen süre içinde başvuru yapılması gerekir. Seyyar sandık muhtarlık seçimlerinde uygulanmaz.
01 · Haklar
Engelli seçmenlerin kanuni hakları
Engelli seçmenlere ilişkin temel düzenlemeler, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'da yer alır. Öne çıkan hükümler şunlardır:
| Konu | Kanun ne diyor? | Pratikte anlamı |
|---|
| Erişilebilirlik (Madde 74) | Engelli seçmenlerin oylarını rahatlıkla kullanabilmeleri için gerekli tedbirler alınır. | Sandık yerinin ulaşılabilir olması beklenir; sorun varsa sandık kurulu başkanına bildirin. |
| Bekletilmeme (Madde 90) | Gebeler, hastalar ve engelliler bekletilmez. | Sıra beklemeden oy kullanma hakkınız vardır. |
| Yardımla oy (Madde 93) | Görme engelli, felçli veya bedensel engeli açıkça belli olan seçmenler, seçmen olan bir akrabasının, akrabası yoksa başka bir seçmenin yardımıyla oy kullanabilir. | Refakatçiniz kabine sizinle girebilir; ancak refakatçinin de seçmen olması gerekir. |
| Kütüğe kayıt (Madde 36) | Seçmenin oyunu kullanmasını engelleyecek bir engelliliği varsa bu durum seçmen kütüğü formuna kaydedilir. | Engellilik bilgisinin kayıtta yer alması, sandık planlamasında dikkate alınmasına yardımcı olur. |
| Seyyar sandık (Madde 14) | YSK, hastalığı veya engeli sebebiyle yatağa bağımlı seçmenler için muhtarlık seçimleri hariç seyyar sandık kurulmasına ilişkin usulleri belirler. | Yatağa bağımlıysanız sandık sizin ayağınıza gelebilir; başvuru gerekir. |
Kaynak: 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun (Madde 14, 36, 74, 90, 93). Uygulama ayrıntıları her seçim için YSK kararlarıyla belirlenir; güncel bilgiyi YSK'nın resmi sitesinden ve ilçe seçim kurulunuzdan teyit edin.
02 · Hazırlık
Seçim gününden önce yapılacaklar
Seçim günü sürpriz yaşamamak için birkaç hafta önceden küçük bir hazırlık yapmak işinizi kolaylaştırır.
Sandık yerinizi öğrenin
Hangi okulda ve hangi sandıkta oy kullanacağınızı e-Devlet üzerinden veya YSK'nın seçmen sorgulama hizmetinden öğrenin.
Seçmen listelerinin askı dönemini takip edin
Askı döneminde kaydınızı ve adresinizi kontrol edin; yanlışlık varsa bu dönemde düzeltme talep edin.
Binanın erişilebilirliğini sorun
Sandığınızın bulunduğu binada rampa olup olmadığını ve sandık odasının hangi katta olduğunu muhtarlığınızdan veya ilçe seçim kurulundan sorun. Sorun varsa önceden bildirin.
Ulaşımı planlayın
Seçim günü kalabalık olabilir. Belediyenizin engelli ulaşım hizmeti olup olmadığını önceden öğrenin; akülü sandalyenizi tam şarjla yola çıkarın.
Refakatçinizi belirleyin
Yardımla oy kullanacaksanız yanınıza gelecek kişinin seçmen olduğundan emin olun.
03 · Yardımla oy
Refakatçiyle oy kullanma nasıl işler?
Oy kabinine yalnız girme ilkesinin istisnası, kanunun 93. maddesinde düzenlenir. Görme engelli, felçli veya bedensel engeli açıkça belli olan seçmenler, oylarını bir yardımcı eşliğinde kullanabilir.
01 / KİMLER?
Hak sahipleri
Görme engelliler, felçliler ve bedensel engeli açıkça belli olan seçmenler bu haktan yararlanabilir.
02 / KİM YARDIM EDER?
Seçmen olan bir yakın
Öncelikle seçmen olan bir akrabanız; akrabanız yoksa başka bir seçmen size yardım edebilir.
03 / GİZLİLİK
Oy sizin iradenizdir
Yardımcı kişi yalnızca sizin tercihinizi uygulamakla görevlidir. Kimse sizin yerinize karar veremez.
Tekerlekli sandalye kullanıcıları için: Kabin, tekerlekli sandalyenin girmesine uygun değilse sandık kurulundan oy pusulasını işaretleyebileceğiniz uygun bir alan sağlanmasını isteyebilirsiniz. Oyunuzun gizliliğinin korunmasını talep etmek de hakkınızdır.
Ulaşım planlamanız için Tekerlekli Sandalye ile Toplu Taşıma rehberimize göz atabilirsiniz.
04 · Seyyar sandık
Seyyar sandık hakkı: Kimler yararlanabilir, nasıl başvurulur?
Seyyar sandık, yatağa bağımlı seçmenlerin evlerinden çıkmadan oy kullanabilmesi için kurulan gezici sandıktır. Bu hak her engelli seçmeni değil, hastalığı veya engeli nedeniyle yatağa bağımlı olan seçmenleri kapsar.
Uygunluğu kontrol edin
Seyyar sandık, hastalığı veya engeli nedeniyle yatağa bağımlı seçmenler içindir. Önceki seçimlerde YSK kararlarıyla il ve ilçe merkezlerinde uygulanmıştır; köy ve beldelerde uygulanmayabilir.
Sağlık raporunu hazırlayın
Önceki uygulamalarda, seçmenin hastalık veya engel nedeniyle yatağa bağımlı olduğunu belirten bir sağlık raporu istenmiştir.
Başvuru formunu doldurun
Seyyar sandık talep formu YSK'nın resmi sitesinde yayımlanır. Form, seçmen veya yakını tarafından doldurulur.
Süre içinde başvurun
Başvurular ilçe seçim kurulu başkanlığına doğrudan veya muhtarlık aracılığıyla yapılır. Başvuru tarihleri her seçim için YSK tarafından ayrıca ilan edilir; süreyi kaçırmamak için YSK duyurularını takip edin.
Seyyar sandık = Yatağa bağımlılık + Sağlık raporu + Süresinde başvuru Seyyar sandık muhtarlık seçimlerinde uygulanmaz. Başvuru koşulları ve tarihleri her seçim için YSK kararlarıyla belirlenir. Kaynak: 298 sayılı Kanun Madde 14; YSK uygulama kararları.
Yatağa bağımlı bir yakınınıza bakıyorsanız Evde Bakım Maaşı Kimlere Verilir? rehberimiz de işinize yarayabilir.
05 · Sorun yaşarsanız
Sandıkta sorun yaşarsanız ne yapmalı?
Sandık binasına ulaşamamak, kabine girememek veya sıra beklemeye zorlanmak gibi sorunlarla karşılaşırsanız sakin kalın ve sırasıyla şu adımları izleyin.
1. ADIM
Sandık kurulu başkanı
Sorunu önce sandık kurulu başkanına bildirin; kanundaki hakkınızı (bekletilmeme, yardımla oy) hatırlatın.
2. ADIM
Bina sorumlusu ve ilçe seçim kurulu
Sorun çözülmezse okul binasındaki görevlilere ve ilçe seçim kurulu başkanlığına başvurun.
3. ADIM
Kayıt altına alın
Yaşadığınız sorunu tarih, saat, okul ve sandık numarasıyla not edin; mümkünse fotoğraflayın (oy kabini ve oy pusulası hariç).
4. ADIM
Şikâyet ve başvuru
Erişilebilirlik sorunlarını seçim sonrasında ilçe seçim kuruluna, belediyenize veya Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na (TİHEK) iletebilirsiniz.
06 · Kontrol listesi
Seçimden önce sorulacak 7 soru
Sandığım hangi binada ve hangi katta?
e-Devlet veya YSK seçmen sorgulamadan öğrenin.
Binada rampa veya asansör var mı?
Muhtarlığınızdan veya ilçe seçim kurulundan sorun.
Seçmen kaydımda adresim doğru mu?
Askı döneminde kontrol edin.
Yardımla oy kullanacak mıyım?
Refakatçinizin seçmen olduğundan emin olun.
Seyyar sandık hakkım var mı?
Yatağa bağımlıysanız başvuru tarihlerini takip edin.
Seçim günü nasıl ulaşacağım?
Ulaşım ve sandalye şarjını önceden planlayın.
Sorun yaşarsam kime başvuracağım?
İlçe seçim kurulunun iletişim bilgilerini not edin.
Sandığa ulaşımı kolaylaştıran modellere hızlı bakış
| | Model | Tip | Seçim gününde öne çıkan |
|---|
 | Poylin P806 Refakatçi | Refakatçi sandalyesi | Yaklaşık 10 kg; araca kolayca alınır, refakatçi eşliğinde sandığa ulaşım için |
 | Poylin P206 | Ultra hafif katlanabilir akülü | Joystick'e ek uzaktan kumanda; refakatçi sandalyeyi uzaktan yönlendirebilir |
 | Poylin P209 Small | Ultra hafif lityum akülü | Kompakt yapı; dar okul koridorları ve sınıf kapılarında manevra kolaylığı |
Ürün bilgileri ürün sayfalarından alınmıştır. Refakatçi sandalyesi modelleri için Refakatçi Tekerlekli Sandalye kategorimizi inceleyebilirsiniz.
07 · Sık sorulan sorular
Merak edilenler.
Engelli seçmenler sırada bekler mi?
Hayır. 298 sayılı Kanun'un 90. maddesine göre gebeler, hastalar ve engelliler sandık başında bekletilmez.
Oy kullanırken yanıma refakatçi alabilir miyim?
Görme engelli, felçli veya bedensel engeli açıkça belli olan seçmenler, seçmen olan bir akrabasının, akrabası yoksa başka bir seçmenin yardımıyla oy kullanabilir (Madde 93).
Seyyar sandıktan kimler yararlanabilir?
Hastalığı veya engeli nedeniyle yatağa bağımlı olan seçmenler. Önceki uygulamalarda başvuru için sağlık raporu istenmiş ve hizmet il ve ilçe merkezlerinde verilmiştir. Muhtarlık seçimlerinde seyyar sandık kurulmaz.
Seyyar sandık başvurusu nereye yapılır?
YSK'nın yayımladığı talep formu, ilçe seçim kurulu başkanlığına doğrudan veya muhtarlık aracılığıyla iletilir. Başvuru tarihleri her seçim için YSK tarafından ilan edilir.
Sandığım üst katta ve asansör yok, ne yapmalıyım?
Durumu seçimden önce muhtarlığınıza veya ilçe seçim kuruluna bildirin. Seçim günü sorun yaşarsanız sandık kurulu başkanına ve ilçe seçim kuruluna başvurun.
Sandık yerimi nasıl öğrenebilirim?
e-Devlet üzerinden veya YSK'nın seçmen sorgulama hizmetinden sandık yerinizi öğrenebilirsiniz.
Bir sonraki adım
Bağımsız hareket için doğru sandalyeyi birlikte seçelim.
Günlük ulaşım ihtiyaçlarınızı ve kullanım alanlarınızı paylaşın; size en uygun akülü veya refakatçi sandalyeyi birlikte belirleyelim.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Seçim takvimi, seyyar sandık başvuru tarihleri ve uygulama ayrıntıları her seçim için Yüksek Seçim Kurulu kararlarıyla belirlenir; güncel bilgi için YSK'yı ve ilçe seçim kurulunuzu esas alın.